Tarihte füzeyle düşürülen uçaklar. 2020’ye kadar 36 yolcu uçağı düşürüldü

0
47

Sivil havacılık tarihinde günümüze kada füzeyle düşürülen uçakların sayısı 36’dır. Bu felaketlerde toplam 1925 kişi hayatını kaybetti. Ticari havacılık tarihinde, kasıtlı olarak veya kazayla meydana gelen birçok uçak kazası olayı yaşanmıştır. Bu, uçakların terörist saldırılar veya sabotajdan ziyade savaş zamanlarındaki olaylar da dahil olmak üzere silah veya füze saldırıları sonucu düşürüldüğü durumları belgelemek için kronolojik olarak sıralanan bir listedir.

Füzeyle düşürülen uçaklar 1930 – 1940

Kweilin Olayı

Bu olayda düşürülen uçağın düşman kuvvetler tarafından saldırıya uğrayan ilk ticari yolcu uçağı olduğuna inanılıyor. 24 Ağustos 1938’de – İkinci Çin-Japon Savaşı sırasında – Çin Ulusal Havacılık Şirketi (CNAC) ve Pan American tarafından ortaklaşa işletilen ve 18 yolcu ve mürettebat taşıyan bir DC-2 olan Kweilin, Hong Kong’un kuzeyinde Japon uçakları tarafından düşürüldü. Saldırıdan kurtulmak için nehire acil su inişi yapan Kweilin, Japonlar tarafından batırıldı. Olayda 15 kişi öldü. Amerikalı pilot Hugh L. Woods ve iki kişi hayatta kaldı. Bu olayın, Çin Cumhurbaşkanı Sun Yat-sen’in tek oğlu Sun Fo’ya suikast girişimi olduğuna inanılıyor. Japonlar Sun Fo’nun uçakta olduğunu düşünüyordu ancak uçuşu kaçırmıştı. Uçak daha sonra tamir edildi, The Chungking olarak yeniden adlandırıldı. Bu uçak daha sonra 1940’ta ikinci bir vurulup düşürülme olayına karışmıştır.

Douglas DC-2

Füzeyle düşürülen uçaklar 1940 – 1950

The Chungking Olayı

29 Ekim 1940’ta, CNAC tarafından işletilen Chungking olarak yeniden adlandırılan Kweilin bir önceki olayda yer alan DC-2 ile aynı DC-2, Çin’in Changyi Havaalanı, Yunnan’daki Changyi Airfield’daki Japon savaşçılar tarafından inişe geçtiği sırada imha edildi. Amerikalı pilot Walter Foxie Kent ve Çinli mimar Chang-Kan Chien dahil olmak üzere dokuz kişi öldü.

Kaleva Olayı

Kaleva OH-ALL, 14 Haziran 1940’ta iki Sovyet Ilyushin DB-3 bombardıman uçağı tarafından vurulan Finnair tarafından işletilen bir sivil nakliye ve yolcu uçağıydı (Junkers Ju 52-3). Uçak Tallinn’den Helsinki’ye gidiyordu. Bu olay, Finlandiya ile Sovyetler Birliği arasındaki Geçici Barış sırasında meydana geldi. Tallinn’den havalandıktan birkaç dakika sonra Kaleva, iki Sovyet Ilyushin DB-3T bombardıman uçağından makineli tüfeklerle ateş açılması sonucu deniz fenerinin birkaç kilometre kuzeydoğusunda denize düştü. Uçaktaki yedi yolcu ve iki mürettebat üyesi de öldü.

Junkers Ju 52-3

KNILM Olayı

KLM uçaklarından PK-AFV, KNILM tarafından işletilen bir Douglas DC-3 uçağıydı. Ünlü KLM kaptanı Ivan Smirnov tarafından kumada edilen uçak 3 Mart 1942’de, Hollanda Doğu Hint Adaları Bandung’dan, Avustralya’nın Broome iehrine giderken üç Japon Mitsubishi A6M avcı uçağı tarafından saldırıya uğradı. PK-AFV başarılı bir şekilde hasar ve motor yangını ile sahile indi ancak daha sonra bomlanarak imha edildi. Uçuş mühendisi ve üç yolcu (bebek dahil) hayatını kaybetti. Smirnov, elinde 150.000-300.000 £ değerinde (2019’da yaklaşık 7-15 milyon £) değerinde bir elmas sevkıyatına sahipti. Bunların büyük çoğunluğu kazadan sonra kayboldu veya çalındı.

Douglas DC-3

BOAC Uçuş 777

1 Haziran 1943’te tarafsız Portekiz’deki Lizbon’un Portela Havalimanı’ndan İngiltere’nin Bristol yakınlarındaki Whitchurch’e planlanan bir British Overseas Airways Corporation sivil havayolu uçuşuna sekiz Alman Junkers Ju 88 avcı bombardıman uçağı saldırdı. Uçak Biscay Körfezi’ne düştü ve İngiliz aktör Leslie Howard da dahil olmak üzere uçaktaki toplam 17 kişi hayatını kaybetti.

AB Aerotransport SE-BAG Gripen

Douglas DC-3’e 22 Ekim 1943’te Hållö Adası sahilinde bir Alman Junkers Ju-88 Luftwaffe avcı-bombardıman uçağı saldırdı. Uçak, Aberdeen’den Stockholm’e tarifeli bir sefer düzenleniyordu. Pilotlar uçağı denize indirmeye çalıştı, ancak uçak uçurumlara çarptı ve düştü. On beş yolcudan ikisi, uçak mühendisi ve bir yolcu hayatta kaldı.

Füzeyle düşürülen uçaklar 1950 – 1960

Cathay Pacific VR-HEU

Cathay Pacific Airways tarafından işletilen bir Douglas DC-4 uçağı olan VR-HEU, 23 Temmuz 1954’te Bangkok’tan Hong Kong’a giderken, Halk Kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri Lavochkin La-11 savaş uçakları tarafından vuruldu. Uçaktaki10 kişi öldü.

Douglas DC-4

El Al Uçuş 402

4X-AKC tescilli Lockheed L-149 Constellation El Al Flight 402, 27 Temmuz 1955 tarihinde Viyana, Avusturya’dan, Tel Aviv, İsrail’e, İstanbul, Türkiye üzerinden tarifeli sefer düzenleyen bir yolcu uçağıydı . Bulgar hava sahasına sapmış olan uçak inmeyi reddetti ve Bulgaristan’ın Petrich yakınlarındaki Yunan sınırına birkaç kilometre uzaklıkta iki Bulgar MiG-15 avcı uçağı tarafından vuruldu. Uçaktaki yedi mürettebat ve 51 yolcu da öldü.

Lockheed L-149 Constellation

Füzeyle düşürülen uçaklar 1960 – 1970

Aeroflot Uçuş 902

Aeroflot Uçui 902, Habarovsk’tan Moskova’ya tarifeli yurtiçi sefer yapan bir uçuştu. 30 Haziran 1962’de enkazı Krasnoyarsk havaalanının 28 km doğusunda, düz arazide bulundu. Hayatta kalan hiç kimse yoktu. Gövdenin kabin tarafında yangın hasarı belirtileri olan delik, bir uçaksavar füzesinin neden olabileceği ile bir delikle uyumluydu. Bir uçaksavar füzesinin hava tatbikatı sırasında saptığını gösteren resmi olmayan bir onay vardı. Uçakta bulunan 84 kişi de hayatını kaybetti.

Tupolev Tu-104A

Füzeyle düşürülen uçaklar 1970 – 1980

Libya Arab Airlines Uçuş 114

Libya Arab Airlines Uçuş 114, Bingazi’den Kahire’ye düzenli olarak yapılan tarifeli bir uçuştu. 21 Şubat 1973 günü saat 10: 30’da Boeing 727 Trablus’tan ayrıldı, ancak kuzey Mısır’da saat 13:44 civarında kötü hava ve teknik arıza nedeniyle kayboldu. Yolunu kaybedeb uçak Sina Yarımadası’nda İsrail tarafından kontrol edilen hava sahasına girdi, iki İsrail F-4 Phantom II savaş uçağı tarafından engellendi. Uçak inmeyi reddetti ve vuruldu. Uçaktaki 113 kişiden beşi yardımcı pilot dahil hayatta kaldı.

Libya Hava Yolları Boeing 727 Sina üzerinde iki İsrail avcı uçağı eşliğinde uçarken gösteren illüstrasyon

Kore Hava Yolları Uçuş 902

Kore Havayolları Boeing 707, Sovyet hava sahasını ihlal ettikten ve Sovyet savaş uçaklarına cevap veremedikten sonra 20 Nisan 1978’de Sovyetler Birliği’nin Murmansk yakınlarındaki Sovyet Sukhoi Su-15 savaşçıları tarafından vurulan bir sivil yolcu uçağıydı. Olayda iki yolcu öldü. Uçak donmuş bir gölde acil iniş yaptıktan sonra 107 yolcu ve mürettebat hayatta kaldı.

Uçak Sovyetler Birliği’ne iniş yaptıktan sonra, sol kanadında görünür hasar var

Air Rhodesia Uçuş 825

Air Rhodesia Uçuş 825, Kariba ve Salisbury, Rodos (şimdiki Harare, Zimbabwe) arasında planlanan bir uçuştu. Vickers Viscount model uçak Zimbabwe Halk Devrim Ordusu (ZIPRA) gerillaları tarafından Strela 2 füzesi kullanılarak vuruldu. Uçak’taki 56 yolcunun 18’i kazadan sağ kurtuldu, ancak kurtulanların 10’u kaza bölgesindeki gerillalar tarafından katledildi.

Vickers Viscount

Füzeyle düşürülen uçaklar 1980 – 1990

Itavia Uçuş 870

27 Haziran 1980’de bir McDonnell Douglas DC-9-15 Bologna’dan Palermo’ya giderken İtalya Ustica adası yakınlarında denize düştü. Uçaktaki 81 kişinin hepsi hayatını kaybetti. Uçağın düşmesinin nedeni on yıllardır süren bir tartışma konusu oldu. Muhtemelen NATO ve Libya askeri uçaklarını içeren bir askeri operasyon sırasında kazara düşürülmüş olabilir. Bir başka teori de uçağın teröristler tarafından bombalandığı. 23 Ocak 2013’te İtalya’nın üst ceza mahkemesi, uçuşun bir füze tarafından düşürüldüğüne dair “bol miktarda” açık bir kanıt olduğuna karar verdi.

Kazaya karışan uçak

Linhas Aéreas de Angola Yakovlev Yak-40

8 Şubat 1980’de Linhas Aéreas de Angola uçağı D2-TYC tescilli , Yakovlev Yak-40, Angola’daki Matala yakınlarında düşürüldü. ICAO, yabancı bir uçağın eylemlerine yanıt olarak ani bir durum meydana geldiğini ve yanlışlıkla Yak-40’ın vurulduğunu ve düştüğünü bildirdi. Uçaktaki herkes (dört mürettebat ve 15 yolcu) hayatını kaybetti.

Yakovlev Yak-40

Kore Hava Yolları Uçuş 007

Kore Hava Yolları’na ait bir Boeing 747, 1 Eylül 1983’te Sakhalin Adası’nın hemen batısında bulunan Moneron Adası yakınlarında bir Sovyet Su-15TM avcı uçağı tarafından vurularak düşürüldü. ABD kongresi Larry McDonald dahil 269 yolcu ve mürettebat hayatını kaybetti. soruşturma, Soruşturma sonucuna göre pilot seyrüsefer sisteminin yapılandırılmasında hata yapmıştı ve uçak rotasından sapmıştı.

1981 yılında Honolulu’da vurulan uçak

Polar 3

24 Şubat 1985’te, Batı Almanya, Bremerhaven’daki Alfred Wegener Enstitüsü’nün Dornier Do 228 araştırma uçağı olan Polar 3, Batı Sahra’daki Polisario Cephesi’nin gerillaları tarafından vuruldu. Üç mürettebat da öldü. Polar 3, Antarktika’dan dönüyordu ve Senegal, Dakar’dan Arrecife, Kanarya Adaları’na ulaşmak için yola çıkmıştı.

Polar 2

Bakhtar Afghan Airlines Antonov An-26

4 Eylül 1985’te (Sovyet-Afgan Savaşı sırasında), bir Bakhtar Afghan Airlines Antonov An-26 Kandahar yakınlarındaki bir yer-hava füzesiyle vuruldu. Uçak 47 yolcu ve 5 mürettebat taşıyordu ve Kandahar’dan Farah’a tarifeli bir uçuştaydı. Hayatta kalan kimse yoktu.

11 Haziran 1987’de, Bakhtar Afghan Airlines Antonov An-26, Khost yakınlarında bir füzeyle vuruldu ve uçaktaki 55 kişiden 53’ü hayatını kaybetti. Uçak Kandahar’dan Kabil’e uçuyordu.

Antonov An-26

Zimex Aviation Lockheed L-100

14 Ekim 1987’de İsviçre şirketi Zimex Aviation’a ait olan ve ICRC adına işletilen HB-ILF tescilli bir Lockheed L-100 Hercules, Cuito Havaalanı Angola’dan ayrıldıktan yaklaşık dört dakika sonra vuruldu. Uçak, Angola İç Savaşı sırasında savaşçılar tarafından ateşlenen bir mermiyle vuruldu. Dört mürettebat üyesi ve iki yolcu öldü. Yerde iki kişi öldü ve biri ağır yaralandı.

Lockheed L-100 Hercules

Air Malawi 7Q-YMB

6 Kasım 1987’de Malawi Blantyre’den Lilongwe’ye iç hat uçuşu yapan Air Malawi Shorts Skyvan modelbir uçak vuruldu. Uçuş planı Mozambik İç Savaşı’nın devam ettiği Mozambik’i de içeriyordu. Uçak, Mozambik kasabası Ulongwe’nin yakınında vuruldu. Sekiz yolcu ve iki mürettebat öldü.

Iran Air Uçuş 655

Iran Air Uçuş 655, Iran Air tarafından işletilen ve Bandar Abbas, İran’dan Dubai, BAE’ye düzenli olarak yapılan ticari bir uçuştu. Uçak, 3 Temmuz 1988’de İran-Irak Savaşı’nın sonuna doğru, ABD Donanması güdümlü füze kruvazörü USS Vincennes’ten ateşlenen bir RIM-66 füzesiyle vuruldu. Uçak Bandar Abbas ve Dubai arasında yok edildi. 290 yolcu ve mürettebat öldü. USS Vincennes saldırı sırasında İran sularındaydı. Yükselmekte olan Airbus A300 model uçağın, alçalan bir İran F-14 ile karıştırıldığı iddia edildi.

İran Air Airbus A300’ün füzeyle vurulmasını gösteren bir illüstrasyon

T&G Aviation DC-7

8 Aralık 1988’de ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı tarafından kiralanan Douglas DC-7, Polisario Cephesi tarafından Batı Sahra üzerinden düşürüldü ve beş ölümle sonuçlandı. Hareketin liderleri uçağın bir Fas Lockheed C-130 ile karıştırıldığını söyledi. Uçak, bir “kontrol görevi” için Fas’a gidiyordu.

Douglas DC-7

Füzeyle düşürülen uçaklar 1990 – 2000

1993 Trans Air Georgian Airliner saldırıları

1993 yılı Eylül ayında, Gürcistan’ın Abhazya kentinde, Transair Georgia’ya ait üç uçak füzeler ve silah ile vuruldu. Birincisi, bir Tupolev Tu-134, iniş sırasında 21 Eylül 1993’te bir füzey vuruldu. İkinci uçak, bir Tupolev Tu-154, bir gün sonra iniş sırasında düşürüldü. Yolcular uçağa binerken üçüncüsü yerle bir edildi ve yok edildi. Toplam 150 kişi hayatını kaybetti, 82 kişi hayatta kalmayı başardı.

1994 Ruanda başkanlık uçağı

Ruanda cumhurbaşkanı Juvénal Habyarimana ve Burundian cumhurbaşkanı Cyprien Ntaryamira’yı taşıyan Dassault Falcon 50 uçağı, 6 Nisan 1994’te Ruanda’daki Kigali’ye inmeye hazırlanırken düşürüldü. Her iki başkan da öldü. Bu çift suikast, Ruanda soykırımı ve Birinci Kongo Savaşı için katalizördü.

1998 Lionair Uçuş 602

Lionair Antonov An-24RV 29 Eylül 1998’de Sri Lanka’nın kuzeybatı kıyılarında denize düştü. Uçak, Colombo’ya gitmek için Jaffna-Palaly Hava Kuvvetleri Üssü’nden ayrıldı. Pilot basınç sorunu bildirdikten hemen sonra radar ekranlarından kayboldu . İlk raporlar, uçağın Tamil Eelam Kurtuluş Kaplanları adındaki isyancılar tarafından vurulduğunu gösterdi. Yedi mürettebat ve 48 yolcu öldü.

Füzeyle düşürülen uçaklar 2000 – 2010

2001 Peru saldırısı

20 Nisan 2001’de, Peru-Mariscal Ramón Castilla Eyaleti sınırı üzerinde bir Cessna A185E deniz uçağı, Cessna A-37B Dragonfly saldırı uçağı tarafından vurularak düşürüldü. Uçaktaki dört yolcudan ikisi hayatını kaybetti, Amerikalı Hıristiyan misyoner Roni Bowers ve daha bebek olan kızı Charity ve pilot Kevin Donaldson ağır yaralandı. Olay, bir CIA gözetim uçağı, deniz uçağını uyuşturucu kaçakçılığı yaptığını sanarak Peru Hava Kuvvetleri’ni uyarması sonucu meydana geldi. Bir yıl sonra, ABD hükümeti Bowers ailesine ve pilota 8 milyon dolar tazminat ödedi.

2001 Sibirya Havayolları Uçuş 1812

4 Ekim 2001’de Sibirya Havayolları’na ait bir Tupolev Tu-154, Tel Aviv, İsrail’den Novosibirsk, Rusya’ya giderken Karadeniz üzerinde düştü. İlk şüphe bir terör saldırısı olmasına rağmen, Amerikan kaynakları uçağın bir S-200 füzesiyle vurulduğunu kanıtladı. Füze Ukrayna askeri tatbikatı sırasında Kırım yarımadasından ateşlendi ve bu Moskova tarafından doğrulandı. Uçaktaki herkes (66 yolcu ve 12 mürettebat) öldü. Ukrayna Devlet Başkanı Leonid Kuchma ve ordunun bazı yüksek komutanları kurbanların yakınlarına başsağlığı diledi. Ukrayna Hükümeti, ölen her yolcu ve mürettebatın ailelerine 200.000 dolar tazminat ödedi. Kaza için toplam 15 milyon dolar tazminat ödediler.

Tupolev Tu-154

2003 Bağdat DHL saldırısı

22 Kasım 2003’te Bağdat’tan kalktıktan kısa bir süre sonra, OO-DLL tescilli bir Airbus A300-200F kargo uçağı, Bahreyn Muharraq’a giderken füzeyle vuruldu. Uçak tüm hidrolik kontrolünü kaybetti, yani mürettebat uçağı manevra etmek için motor itme kontrolünü kullanmak zorunda kaldı. Kontrollere, yüksek iniş hızına ve sol kanadın hasar görmesine rağmen, uçak Bağdat Havaalanı’na indi. Uçak indikten saniyeler sonra kontrol eksikliği nedeniyle pistten çıktı. Uçaktaki 3 kişinin hepsi hayatta kaldı.

2007 Balad uçak kazası

9 Ocak 2007’de Irak’taki Balad Hava Üssü’ne iniş girişiminde bulunurken Antonov An-26 düştü. Yetkililerin kazanın nedeni olarak kötü hava koşullarını göstermelerine rağmen, tanıklar uçağın düşürüldüğünü gördüklerini iddia ettiler. Irak’taki İslam Ordusu kazanın sorumluluğunu üstlendi. Uçaktaki 35 sivil yolcunun 34’ü öldü.

2007 Mogadişu TransAVIAexport Havayolları Il-76 kazası

23 Mart 2007’de, bir TransAVIAexport Havayolları Ilyushin Il-76 uçağı Somali’de Mogadişu Savaşı sırasında düştü. Shabelle muhabiri de dahil olmak üzere tanıklar uçağın düşürüldüğünü iddia ettiler. Belarus’un terörle mücadele soruşturması başlattığı iddia edildi, Ancak Somali kazanın kazara olduğu konusunda ısrar ediyor. Uçaktaki 11 Belarus vatandaşı sivilin hepsi öldü.

Füzeyle düşürülen uçaklar 2010 – 2020

2014 Malezya Havayolları Uçuş 17

17 Temmuz 2014’te Amsterdam’dan Kuala Lumpur’a uçan Malezya Havayolları‘na ait bir Boeing 777-200ER, Sovyet yapımı bir Buk füzesiyle vuruldu. 80’i çocuk olmak üzere 283 yolcu ve 15 mürettebatın tamamı hayatını kaybetti. Ortak Soruşturma Ekibi, füzenin Shakhtarsk Raion Savaşı sırasında Ukrayna’nın Donetsk yakınlarındaki Rus destekli isyancılar tarafından ateşlendiğini iddia etti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya’nın dahli olduğuna dair suçlamalarını reddetti. Bu kaza, Ukrayna’nın en ölümcül havacılık felaketi ve Boeing 777’in karıştığı en ölümcül havacılık felaketidir.

Malezya Havayolları Boeing 777-200’ün füzeyle vurulmasını gösteren bir illüstrasyon

2020 Ukrayna Uluslararası Havayolları Uçuş 752

füzeyle düşürülen uçaklar
Füzeyle düşürülen uçaklardan en sonucusu Ukrayna Havayolları Boeing 737-800

8 Ocak 2020’de Tahran İmam Humeyni Uluslararası Havalimanı’ndan kalkışından kısa bir süre sonra Ukrayna Uluslararası Havayolları‘na ait bir Boeing 737-800 düştü. 176 yolcu ve mürettebatın tamamı hayatını kaybetti.ABD’li yetkililer keşif uydu görüntülerinin uçağın İran füzesi tarafından vurulduğunu gösterdiğini söyledi.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here